Cây dưa lưới: đặc điểm, cách trồng và mỗi cây nên để mấy quả

Chuyên mục: Cẩm nang dưa lưới · Vườn Dưa Nhiệt Đới

Cây dưa lưới (Cucumis melo) là cây thân leo họ bầu bí, cho trái thơm ngọt với lớp vỏ gân lưới đặc trưng. Từ hạt nảy mầm đến lúc thu hoạch chỉ khoảng 75-90 ngày, nhưng để có quả to, ngọt và đều, người trồng cần hiểu rõ đặc điểm sinh trưởng, kỹ thuật thụ phấn và đặc biệt là nguyên tắc mỗi cây chỉ nên để 1-2 quả. Bài viết này tổng hợp toàn bộ kiến thức cơ bản về cây dưa lưới một cách dễ hiểu.

Cây dưa lưới là cây gì?

Cây dưa lưới có tên khoa học là Cucumis melo, thuộc họ bầu bí (Cucurbitaceae) cùng họ với dưa chuột, bí đỏ và dưa hấu. Đây là cây thân thảo, dây leo, có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới châu Phi, châu Á. Ngày nay dưa lưới được trồng phổ biến khắp thế giới nhờ giá trị kinh tế cao và hương vị thơm ngon.

Ở Việt Nam, cây dưa lưới được trồng nhiều theo mô hình nhà lồng, nhà màng công nghệ cao để kiểm soát sâu bệnh, nhiệt độ và độ ẩm. Tại Vườn Dưa Nhiệt Đới ở Bình Thuận, dưa lưới được canh tác trên 50ha với hơn 100 nhà lồng theo tiêu chuẩn VietGAP, cho thu hoạch quanh năm.

Đặc điểm của cây dưa lưới

Để trồng và chăm sóc tốt, trước tiên cần nắm được các đặc điểm hình thái cơ bản của cây dưa lưới.

Thân và tua cuốn

Cây dưa lưới có thân leo dạng dây bò, mềm, có lông tơ và nhiều tua cuốn. Tua cuốn giúp cây bám vào giàn hoặc dây treo để vươn lên cao. Trong canh tác nhà lồng, thân cây thường được buộc dây và treo thẳng đứng, có thể đạt chiều cao 2-2,5m. Cách trồng leo dọc này giúp tiết kiệm diện tích, thông thoáng và hạn chế nấm bệnh.

Lá

Lá dưa lưới to bản, hình tim hoặc gần tròn, mép lá có răng cưa nông, mặt lá có lông ráp. Lá đóng vai trò quang hợp nuôi quả, vì vậy bộ lá khỏe mạnh là yếu tố quyết định độ ngọt của trái sau này.

Hoa

Cây dưa lưới có hai loại hoa: hoa đực và hoa lưỡng tính (hoặc hoa cái) trên cùng một cây. Hoa màu vàng, nhỏ. Hoa đực thường nở trước và mọc thành chùm, trong khi hoa cái mọc đơn lẻ và có bầu nhụy phình to ở gốc (chính là quả non tương lai). Phân biệt được hai loại hoa này rất quan trọng cho việc thụ phấn.

Quả

Quả dưa lưới hình tròn hoặc bầu dục, vỏ ngoài có lớp gân nổi đan xen như mạng lưới, đó chính là nguồn gốc tên gọi "dưa lưới". Ruột bên trong có thể màu xanh, vàng hoặc cam tùy giống. Một quả dưa lưới đạt chuẩn thường nặng từ 1,2 đến 2kg. Bạn có thể tìm hiểu thêm về các loại dưa lưới phổ biến để chọn giống phù hợp.

Chu kỳ sinh trưởng: từ hạt đến thu hoạch

Một trong những lý do cây dưa lưới được ưa chuộng là chu kỳ ngắn, thường chỉ 75-90 ngày kể từ khi gieo hạt đến lúc thu hoạch (tùy giống và điều kiện thời tiết). Dưới đây là các giai đoạn chính:

Thụ phấn cho cây dưa lưới

Thụ phấn là khâu quyết định cây có đậu quả hay không. Trong tự nhiên, ong và côn trùng đảm nhận việc này. Tuy nhiên khi trồng trong nhà lồng kín hoặc trồng tại nhà, người trồng thường phải thụ phấn thủ công.

1. Thực hiện vào buổi sáng sớm (6-9 giờ) khi hoa vừa nở và phấn còn tươi.
2. Ngắt một bông hoa đực, bóc nhẹ cánh để lộ phần nhị mang phấn.
3. Chấm nhẹ phấn của hoa đực lên nhụy của hoa cái (hoa có bầu phình ở gốc).
4. Mỗi hoa đực có thể thụ cho 2-3 hoa cái.

Nên thụ phấn cho nhiều hoa cái ở các vị trí lá thứ 9-12 trên thân, sau đó chọn lọc giữ lại quả tốt nhất.

Mỗi cây dưa lưới nên để mấy quả?

Đây là câu hỏi quan trọng nhất quyết định chất lượng trái. Câu trả lời ngắn gọn: thường chỉ để 1-2 quả trên mỗi cây.

Lý do là vì khi trồng leo thẳng đứng trong nhà lồng, mỗi cây có lượng dinh dưỡng và sức nuôi giới hạn. Nếu để quá nhiều quả, dinh dưỡng bị chia nhỏ khiến tất cả quả đều nhỏ, nhạt và lưới không đẹp. Ngược lại, khi dồn dinh dưỡng vào 1 quả, quả sẽ to, ngọt đậm, lưới nổi rõ và đều đẹp.

• Để 1 quả/cây: Áp dụng cho mô hình thương phẩm cao cấp, cho quả to 1,5-2kg, độ ngọt cao nhất.
• Để 2 quả/cây: Phù hợp khi cây khỏe, đất tốt; mỗi quả khoảng 1-1,2kg, tăng tổng năng suất.
• Trồng bò trên đất (không leo giàn): Có thể để 3-4 quả vì cây phân nhánh nhiều hơn, nhưng quả thường không đồng đều.

Chăm sóc cơ bản cho cây dưa lưới

Sau khi đã đậu quả và chọn quả, việc chăm sóc đúng cách sẽ quyết định chất lượng cuối cùng.

Tưới nước

Cây dưa lưới cần nước đều đặn nhưng không chịu được úng. Giai đoạn nuôi quả cần nhiều nước, nhưng khoảng 7-10 ngày trước thu hoạch nên giảm tưới để quả tích đường, tăng độ ngọt.

Bón phân

Bón cân đối đạm - lân - kali. Giai đoạn cây con ưu tiên đạm để phát triển thân lá; giai đoạn nuôi quả tăng kali để quả ngọt và chắc. Mô hình VietGAP ưu tiên phân hữu cơ và kiểm soát chặt liều lượng.

Tỉa cành, treo quả

Tỉa bỏ các chồi nách không cần thiết để cây thông thoáng. Khi quả lớn, dùng dây hoặc lưới treo đỡ quả để cuống không bị gãy do sức nặng.

Phòng sâu bệnh

Các bệnh thường gặp gồm sương mai, phấn trắng, bọ trĩ và rệp. Trồng trong nhà lồng giúp giảm đáng kể sâu bệnh. Cần theo dõi thường xuyên và xử lý sớm khi mới chớm.

Để biết chi tiết từng bước kỹ thuật từ gieo hạt đến thu hoạch, bạn có thể đọc thêm bài cách trồng dưa lưới đầy đủ. Nếu quan tâm đến chất lượng hạt giống, tham khảo bài về hạt dưa lưới.

Khi nào thu hoạch dưa lưới?

Dưa lưới chín có những dấu hiệu nhận biết rõ ràng: lớp gân lưới trên vỏ nổi đầy và rõ nét, vùng cuống xuất hiện vết nứt nhẹ, có mùi thơm tỏa ra, và vỏ chuyển sang màu vàng nhạt hoặc kem (tùy giống). Đây cũng là những dấu hiệu giúp bạn chọn dưa lưới ngon khi mua. Sau khi hái, dưa lưới còn có thể chín thêm vài ngày ở nhiệt độ phòng.

Tự trồng hay mua dưa lưới chín cây?

Trồng cây dưa lưới tại nhà là trải nghiệm thú vị, nhưng để có quả to ngọt đạt chuẩn đòi hỏi kỹ thuật, thời gian và điều kiện nhà lồng. Nếu bạn chỉ muốn thưởng thức dưa lưới sạch, ngọt mà không phải chờ 3 tháng, Vườn Dưa Nhiệt Đới là lựa chọn đáng tin cậy.

Là công ty gia đình với 20 năm kinh nghiệm, chúng tôi canh tác dưa lưới theo tiêu chuẩn VietGAP trên 50ha tại Bình Thuận, thu hoạch chín cây mỗi ngày và giao hỏa tốc tại TP.HCM. Vườn cung cấp cả dưa ruột vàng, ruột cam và ruột xanh. Xem bảng giá / đặt dưa lưới để chọn hộp 2 quả hoặc 4 quả phù hợp. Bạn cũng có thể tìm hiểu thêm về tác dụng của dưa lưới với sức khỏe.